Ne Okudum

Nazi Almanya’sında Yahudilerin gettolara ve toplama kamplarına nakil edilmesinden sorumlu Otto Adolf Eichmann 11 Mayıs 1960’ta Arjantin Buenos  Aires’te Mossad tarafından yakalanıp, yargılanmak üzere İsrail’e kaçırılır. Aylar süren mahkeme sırasında 15 ayrı suçtan yargılanır. Bunların arasında Nazi dönemi boyunca, özellikle de  2. Dünya Savaşı sırasında Yahudilere ve insanlığa karşı işlediği suçlardan suçlu bulunur ve idama mahkum edilir.

“İsa Bu Köye Uğramadı” Carlo Levi’nin en çok bilinen kitabı ve maalesef Türkçe’ye çevrilen de  tek kitabı. Kitabı okuduktan sonra diğerlerinin niye çevrilmediğini çok merak ettim ve bundan mahrum kaldığım için de çok üzüldüm. Doğum günümde bu kitabı bana hediye eden arkadaşıma da teşekkür borçluyum dünyamı büyüttüğü için.

Kitap otobiyografik ögeler taşıyor. Carlo Levi’yi tanımlamak için şunları mutlaka söylemek gerekiyor: yazar, doktor, aktivist, antifaşist.

Dünyayı, günümüz reklam sloganlarındaki gibi değil, kelimenin tam anlamıyla; gerçekten değiştiren, yani yepyeni ufuklar açıp,  milyonlarca insanı ve hayatını etkileyecek kökten değişiklikler yaratan ya da algıları ve anlayışları değiştiren kitaplar sayılırken, semavi dinlerin kutsal kitapları dışında 3 kitap sayılıyor genellikle: Sigmund Freud’un  yazdığı Düşlerin Yorumu,  Charles Darwin’in yazdığı  Türlerin Kökeni ve en çok etkilemiş olan Karl Marx’ın yazdığı Das Kapital.

Georges Perec Yaşam Kullanma Kılavuzu adlı kitabına Jules Verne’nin Michel Strogoff romanından bir cümleyi anarak başlamış:

“ Bak, bütün gözlerinle bak.”

Kitap boyunca baktım, bütün gözlerimle baktım. Kaçırdığım bir çok şey olduğunu/kaldığını, ama gördüklerimin beni dehşete düşürdüğünü, böyle bir deha karşısında bir kez daha şapka çıkardığımı söyleyerek başlamak istiyorum konuya. Enis Batur “Perec Kullanma Kılavuzu” adlı kitabı boşuna yazmamış. Hatta bir de belki “Yaşam Kullanma Kılavuzu Okuma Kılavuzu” yazılmalı. Çünkü kitabı bitirdiğimden beri bu kitabı nasıl yazabileceğimi düşünüyorum ve hala da bulamadım.

…

Ne ufak bir lekeleri…Ne de en ufak bir kusurları vardı…
Ve ne de en ufak bir günahları…
Ama onların saflığı kötülüğün saflığıydı…

Bir Ermeni klisesinde işlenen cinayet bir çok olayın, başka cinayetlerin ve sıradışı bir ortaklığın tetikleyicisi olacaktı. Biri emekli tecrübeli bir polis, olaylara karışmasındaki tek sebep, ilk cinayetin kendi kilisesinde işlenmiş olması, diğeri Emniyetin Çocuk Bürosunda çalışan eroin bağımlısı genç bir polis. Bu ortaklık pek çok sırrı çözmeli ve cinayelerin arkasındaki gizemi ortadan kaldırmalıydı.

Bilmem size de olur mu benim okuma serüvenimde bazı kitaplar bitmek bilmez. Okudukça çoğalır sanki kitap, yeter bitsin derim. Bu kitapta öyle oldu; ondandır bir süredir yeni bir kitap ekleyemedim siteye. 

Kitap sosyalist bir devlet ütopyası düşünülerek yazılmış. Yazar 1834 yılında doğup 1896 yılında ölmüştür. İlk olarak 1890 yılında yazarın kendi gazetesinde parça parça hikayeler halinde yayınlanmış. Yazar Londra parlamentosunda Sosyalist Birlik adı verilen bir grup içinde yer almaktadır. Bu birlikteki tartışmaların birinden çıktığında umutsuzca keşke o günleri görebilsem der.…

Tecrübe etmek yıllar yılı
hiçbir şeyin iyiye gitmediğini
yalnız kötülediğini.

Ezikliğini duymak
neredeyse hiçbir şeyi değiştirememenin
ve sarılmak bu “neredeyse”ye
hep başka bir çıkmaza götüren.

John Berger ile ilgili olarak ne düşündüğümü ve  hissettiğimi daha önce de yazmıştım. Yine yapıyor her zaman yaptığını bu kitabıyla da. Bu kez her şeyin kıymetini bilmeye çağırıyor “Hayata Tutunma ve Direnişe Dair Notlar” alt başlığı ile bu kitapta da.

Kah mülteci kampındaki bir Filistinli çocuk olarak buluyorsunuz kendinizi; (Çocukların bedenlerinin geri kalanını kımıldatmadan başparmaklarının bir hareketiyle misketi fırlatmadaki ustalığı, çok sıkışık alanlarda yaşamaya alışmış…

Binlerce yıllık sürgünlerinden vatanlarına dönenler, ve onlar tarafından vatanlarından edilenler…
Bu toprakların gerçek sahibi kim?
Artık her iki toplum, o zaman ne yapmalı?
Birlikte yaşamalı…

1948 yılında Ramla kentinden sürülen Khairi ailesinin büyük oğlu Beşir yaklaşık yirmi yıl sonra doğup büyüdüğü evi görmek için kente gizlice geri döner. Kapıyı açan ve büyük bir hoşgörü  ve misafirperverlikle onu içeri alan ise onunla yaklaşık aynı yaşlarda olan bir başka sürgün, İkinci Dünya Savaşı sırasında Bulgaristan’dan göç eden, Dalia Eşkenazi’dir. 

Ağacın çürüğü özünden olur

Yiğidin kötüsü sözünden olur

El için ağlayan gözünden olur

Eşkiya dünyaya hükümdar olmaz.

Bu kitapta; iyiye, insana ve insanın özünün iyi olduğuna inanan bir büyük yazarın, dönemin karanlık gelişmeleri karşısında okuyucusunun mantığına ve özüne seslenmeye çalışan yazıları toplanmıştır.

Kitap; Yaşar Kemal’in 1959 - 77 yılları arasında yazdığı, Cumhuriyet, Milliyet, Politika, Yeni Halkçı gazeteleri ile Ant, Forum, Sanat ve Toplum gibi dergilerdeki yazıları, çeşitli toplantılarda yaptığı konuşmaları ve verdiği röportajlardan yapılan seçkiler ile  oluşturulmuş.

Hikâyemiz 1909 yılının sonbaharında Viyana’da başlıyor. İki adam yaşıyor Viyana’da. Biri 53 yaşındaki Sigmund Freud, diğeri henüz çok genç olan Adolf Hitler.

Hitler mimar ve ressam olmak hayali olan, küçük bir dairede arkadaşlarıyla birlikte yaşayan, karnını zor doyuran bir genç. Ama o zamanlar bile Almanya’nın kaderinin diğer uluslardan üstün olmak olduğunu söylüyor.

Freud ise, hayatının en parlak dönemini yaşıyor. İlk büyük kitabı Rüyaların Yorumu’nu yazmış ve bilinçdışının incelenmesinde epey yol kat etmiş. Bir kaç sene sonra zehirli hale gelmiş, kötüleşmiş otoriteye…

Bu Vatana Nasıl Kıydılar

İnsan olan vatanını satar mı?
Suyun içip ekmeğini yediniz.
Dünyada vatandan aziz şey var mı?
Beyler bu vatana nasıl kıydınız?
…..
Günü gelir çark düzüne çevrilir,
Günü gelir hesabınız görülür.
Günü gelir sualiniz sorulur.
Beyler bu vatana nasıl kıydınız?

Oral Sander’in dış politikayı bir ders anlatır gibi (muhtemelen de bir ders kitabı olarak kullanılan) açıkladığı bu kitabında; tarih nasıl incelenmeli, tarih felsefesi nasıl kurulmalı gibi sorular üzerinde açıklamalar ve nesnel incelemeler yer alıyor. Bu kitapta hem Türkiye’nin dış politikası,ve ikili ikişkileri, hem de nedenleri, değişkenleri ve sabitleri inceleniyor.