Klasik Fars edebiyatının önemli bir eseri olan bu kitap, Hasan Ali Yücel’in çevirilerini yaptırdığı klasikler arasında dilimize çevrilmiş. Ferdüddin Attar, 1190 – 1296 yılları arasında yaşamış, Mevlana da dahil bir çok şairi ve din adamını etkilemiş İranlı Kürt bir şair ve sofi. Mantık Al-Tayr (Kuş Dili olarak çevrilmektedir) bir çok eserinden en önemlisi. Manzum olarak yazılmış bu kitapta ana hikaye, kuşların padişahları olan Simurg’u arayışları, bu arayışta Hüdhüd’ün onlara verdiği öğütler ve anlattığı hikayeler ile sonunda Simurg’a ulaşmaları. Vahdet-i Vücut inancı bu hikaye üzerinden anlatılmakta.
Beyitler ile ilgili bilgiler kitabın sonunda yer alıyor, ancak bu notlar kitabın başında gayet düzenli iken ilerleyen sayfalarda ya işaretli yerler ile ilgili notlar arkada bulunamıyor ya da not olmadığı halde işaret konmuş beyitlere rastlanıyor. Notlarda bazı beyitlerin çeviriye esas olan nüshada olup olmadıkları, hangilerinin Mesnevi’de yer aldıkları, hikayelerdeki kişiler ile ilgili bilgiler açıklanıyor. Belki de klasikler serisinin bir parçası olması sebebi ile arka notlarda başka kitaplara da göndermeler yapılıyor. Kitabın arkasında notlar yer alması beni çok rahatsız etti, akıcı bir şekilde okumaya engel olduğunu düşündüm. Dip notu tercih ederim.
Önsözde çeviriye esas olan yazma ile ilgili bilgiler veriliyor; yazmanın nüshaları arasındaki farklar, yazmanın tarihçesi, üzerindeki notlar, nerede bulunduğu, sayfa yapısı gibi bilgiler de detaylı bir şekilde açıklanıyor. Çeviride şiirin kafiye ve ritminden çok anlamı üzerinde durulduğunu hissettim. Zaten yazar da kitabın sonunda bu eserin, şiirsel yapısı için değil, manası için okunması gerektiğini belirtiyor.
İslam inancı ile gözümüzü korkuttukları şu sıralarda tekrar hoşgörüyü, tevazuyu, değeri, değersizliği, inancın saflığını hatırlatan, gözü kararmışlara tavsiye edilecek bir kitap.
“Halk senden korkar; bense kendimden korkarım.
Çünkü senden iyilik gördüm, kendimden kötülük”
